Artemia Hakkında Kapsamlı Bilgiler

ARTEMİA sp.
Artemia sp. tuzlu göllerde yetişen bir canlıdır. Bu canlının özel bir durumu nedeniyle balık yetiştiriciliğinde çok önemli bir yeri vardır. Öyle ki göllerden toplanan artemia yumurtaları uzun yıllar saklanabilir ve istenildiğinde yumurtalar tuzlu suya konularak bu yumurtalardan larva elde edilir. Bu larvalar da diğer balık larvalarına yem olarak verilerek balık larvalarının ilk günlerdeki beslenmesinde başarılı çalışmalar yapılır. Ülkemizdeki çipura ve levrek yetiştiriciliğinde larval besleme döneminde de bu canlının çok önemli yeri vardır. Balık larvası yetiştiriciliğinin başlangıcında algler ve rotifer ile birlikte temel gıda durumundadır.

Artemia türlerinin 100 milyon yıldan beri dünya üzerinde var oldukları kabul edilmektedir. Bu bakımdan dinazor dönemlerinden kalan en- der canlılardan biri olarak kabul edilir. Yumurtalar kuru ortamda uzun yıllar hayatiyetini koruyabilir. Yumurtaların canlı kalma süresinin 1000 yıl olabileceği düşünülmektedir. Yumurtaların 50 yıl canlı kaldığı deneme ile kanıtlanmıştır. Bu özelliği nedeni ile uzun süre saklanabilen yumurtalardan istenildiğinde canlı larvalar elde edilerek yem olarak kullanılabilmesi balık yavruları beslemesinde büyük kolaylıklar sağlamaktadır.

Artemia kerevitlerin bulunduğu familyaya dahildir. Üç adet gözleri ile ilgi çeken bir canlıdır. Bu gözlerden ikitanesi normal göz üçüncüsü ise naupli göz olarak tanımlanabilir. Genç yavrular sadece naupli göze sahiptirler ve tek gözlüdürler, Diğer iki göz oluşunca bu göz kaybolur.

Artemia tüm dünyaya yayılmış bulunmaktadır. Tuzlu göller yanında tatlı sulardan çok tuzlu göllere kadar yaşama gücüne sahiptir. Yalnız diğer canlılar tarafından yem olarak sevilerek tüketildiğinden içerisinde balık bulunan göllerde fazla bir üreme potansiyeli gösteremezler. Bunun yanında çok tuzlu olan bir çok gölde yoğunşekilde üredikleri izlenir. Ülkemizde de ticari olarak ROTİFER SU ÜRÜNLERİ Tic. Ltd .Şti. tarafından yumurtaları pazarlanan ve ABD’nde Saltlake de bulunan tür Artemia franciscana bu açıdan önemli bir yere sahiptir. ROTİFER Su Ürünleri Tic. Ltd ŞTİ’nin pazarladığı artemia yumurtalarını, ABD’ndeki Büyük tuz gölünde (Great SALT LAKE) üretim yapan GSLA isimli kooperatif’in Türkiye temsilcisi olarak pazarlamaktadır .

ROTIFER LTD ince artemia veya mikro artemia veya AF olarak tanımlanan %90 açılımlı 430 micron artemia da (VİETNAM ürünü) pazarlamaktadır. Mikro artemia balık larvaları, ilk 1-2 haftalık dönemde ağız yapılarının küçüklüğü nedeni ile küçük boyutlu artemia larvalarını tercih etmektedirler. Bu küçük boyutlu artemia yuurtası normal artemia ya oranla daha pahalı ve 300 usd/kg dolayındadır. Normal artemia (500-530 mikron) çatlama yüzdesine bağlı olarak fiyatı 50- 100 usd arasında değişmektedir.

Doğada milyarlarca üreyen bu canlının bazı tuzlu alanlarda yetiştirmesi çalışmaları ele alınmış ve bazı olumlu sonuçlar alındığı belirtilmiştir. Bu konuda Vietnam’da yapılan çalışmaların başarılı olduğu izlenince diğer ülkelerde de bu konuda çalışmalar yapılması gündeme gelmiş ise de ticari açıdan vietnam dışında pek olumlu sonuçlara ulaşıldığını söylemek zordur. Çinde bazı çalışmalar var ise de ancak bu ülkenin yoğun ihtiyacı na bile yetmemekte ve GSLA artemia kullanımı da yaygındır
Son yıllarda GSLA artemia yuurtasının hasat azlığı nedeni le fiyatının artması nedeni ile yeni kaynaklar aranılmaktadır. By arada Rusyada üretilen Rus ürünü artemialar piyasayada girmiş bulunmakta ise de kullanım miktarı daha azdır. Bu yumurtaların yapısı biraz daha iri ve açılım esnasında bir miktar daha fazla işlem yapılması ve aktivatör denilen kimyasal ile muamele yapılması gerekmektedir. Rusyada pek çok gölden artemia üretildiği için alım aşamasında kaynak çok iyi araştırılmalı ve kaynağa göre uygulanması istenilen açılım yöntemlerine dikkatle uyulmalıdır. Ayrıca farklı kaynaklardan toplanan artemiaların karıştırılarak pazarlanmaya çalışıldığı durumlarda olabilmektedir. Fiyatı daha ucuz olmakla beraber halen bazı firmaların belirli bir standart seviyesine ulaşamadığı gözlenmekte ise de ileriki yıllarda bu sorunların çözülmesi de mümkündür.

Bu arada internette Çin piyasasında çok ucuz görülen satım ilanları da vardır. Bu konuda çok dikkatli olunmalı ve güvenilir bir firma olduğu bilinmeden asla alım yapılamalıdır. Bunu çinden aldığımız bir üründe tabir icaiz ise aldatıldığımız için uyarımıza dikkate alacağınızı umuyoruz. 🙂

Artemia iki türlü yumurta üretir. Bunlardan bir kısmı bir kese içerisindedir ve kısa sürede çatlayarak bunlardan yavru çıkar. Bir kısım yumurtalar ise kalın bir kabuk yapısında sahiptirler Bu yumurtalar ortam koşullarına karşı çok dayanıklıdırlar. Giriş kısmında belirtildiği gibi kuru ve rutubetsiz ortamda onlarca yıl canlı olarak kalabilirler. Ticari açıdan önemli olan da bu gruptaki yumurtalardır.

Artemia yumurtaları sonbahardan itibaren göllerde büyük stoklar oluşturmaya başlarlar. Bu dönemi bilen toplayıcılar tonlarca yumurtayı özel yöntemler ile toplayarak çeşitli işlemlerden sonra piyasaya sunarlar. Bu konuda Dünyada verimlilik bakımından en önemli olan göl USA’da Utah’da bulunan Great Satl Lake (GSL) olarak bilinen büyük tuz gölüdür.

Bu gölden yılda 2.5milyon ton dolayın da tuz elde edilir. Bunun yanında yıldan yıla değişmek üzere 700 ile 1500 ton arasında artemia yumurtası üretilir ki bu ürün su ürünleri yetiştiriciliğinde önemli bir yere sahiptir.

Büyük tuz gölü 135 km uzunluk 50 km genişlikte ve yaklaşık 5.500 km2 büyüklüğünde olan bir göldür. Maksimum derinliği 10 m dolayındadır. Normalolarak deniz suyundan 3-5 kat daha tuzludur. %11 ile %28 arasında değişen bir tuzluluk oranına sahiptir. Artemia için çok uygun koşullar içermektedir. çünkü artemia ların beslenmesi için gerekli olan bir çok plankton özellikle Dunaliella fazla miktarda üreme olanağı bulur. Gölde balık bulunmadığından artemia üreme için geniş bir alan bulmuş olur. Göl aynı zamanda göçmen kuşların durak yaptığı bir kuş cenneti durumundadır.

Artemia yumurtaların yoğunlaştığı dönemde gölde ilginç bir avcılık dönemi başlar. Gölde avcılık devlet iznine bağlanmıştır. İzin belgesine sahip olan bir kişi gölde artemia yumurtalarının toplandığı alana giderek bir şamandıra bırakır ve bu şamandıra etrafındaki 150 m yarı çaplı alanda avlanma hakkını elde eder. Bu nedenle göl içerisnde yumurtanın bololduğu yeri saptamak ve herkesten önce bu bölgeye ulaşmak için firmalar arasında her gün büyük bir yarış yaşanır. Firmalar gölü devamlı olarak küçük uçaklar ile kontrol ederler. Pilot bir yerde toplanmış yumurta olduğunu gözleyince karadaki arkadaşlarına haber verir. Bu haber üzerine, çok güçlü motorlara sahip sürat tekneleri ile herkesten önce bu alana ulaşmaya ve şamandıralarını bırakmaya çalışırlar. Firmanın birden fazla avlama izni var ise peşpeşe şamandıra bırakarak diğer firmaları bölgeye yanaştırmamaya çalışır.

Son yıllarda bu gölde avcılık yapan 7 firma birleşerek bir kooperatif (GSLA) kurmuşlar ve artık artemia tek elden pazarlanmaktadır. Daha önce değindiğimiz gibi bu kooperatifin Türkiye Temsilciliğini ROTİFER LTD. yürütmektedir.

Şamandıra bırakıldıktan sorıra daha ağır hareket eden avcı tekneleri gelir ve yüzeyde toplanan yumurtları ağlarla çevirerek tekneye alırlar. Bu işlemden sorıra artemialar tesislere getirilir ve çeşitli işlemlerden sorıra piyasaya sunulurlar

YUMURTA KALİTESİ:
Yumurta kalitesinde en önemli konu çatlama oranı olup 100 adet yumurtadaki çatlayan yumurta ve elde edilen larva miktarını belirtir. Genelolarak Salt Lake orijirıli yumurtalarda bir gramda 270.000-280.000 dolayında yumurta bulunur. Bu yumurtalarda çatlama oranı dikkate alınarak yapılan sınıflandırma yanda sunulmuştur.

Burada hp (haching percentage) kelimelerinin baş harfleri olarak çatlama oranını belirtmektedir. npg ise (nauplius per gram) kelimelerinin baş harflerinden alınarak bir gramda bulunan canlı larva anlamını taşımaktadır. Örneğin %85- 90 hp (çatlama oranı) olan bir arternia da yaklaşık 270.000 adet yumurta bulunur ve bu yumurtalardan elde edilecek larva sayısı yaklaşıkolarak 250.000-260.000 adet olarak beklenecektir.

Yumurta kalitesi konusunda bir ölçüde bir gramdaki yumurta sayısıdır. Yumurta sayısı arttıkça bu yumurtalardan elde edilecek larvalarında boyu bir miktar daha küçük olacaktır. Bu tür üretilen küçük larvalar ağız yapıları küçük olan balık larvalarının ilk günlerdeki beslenmelerinde kullanılır. Örneğin levrek larvası üretiminde üreticiler ilk bir hafta San Fransicko orijinli artemia kullanmayı isterler.

San Fransicko orijinli artemialar çap olarak daha küçük oldukları için balık larvalarının ilk haftaki beslenmelerinde kullanılmaya çalışılır. Bu nedenle fiyatları da biraz yüksek tutulmaktadır. Yalnız Salt Lake den elde edilen yumurtalar arasında da küçük yapılı yumurtalarda elde edilebilmekte ve bu amaçla da kullanılabilmektedir. San Fransisko orijinli 1 gram yumurtada 350.000 adet bulunur % 90 hp verilen örneklerde larva sayısı gramda 300-320.000 dolayındadır. % 80 hp verilenlerde ise larva sayısı 280.000 dolayındadır.

San Fransisko orijinli artemialar için garanti edilen analiz sonuçlarına göre: Protein 60%, yağ 24%, kül 4.4%, nem 8.5% olarak verilmektedir

Salt Lake orijinli Artemialar için bildirilen içerik ise protein %50, yağ %19 sellulaz %1.7 Kül %6.1 ve nem %8 olarak bildirilmektedir.

Bu nedenle San Fransicko orijinli artemialarda besin değerinin daha yüksek olduğu kabul edilemektedir.

Son yıllarda San Fransisko korfezindeki kirlenme nedeni ile mikro artemia üretimi çok azanmış buılunmaktadır. Buradan VİETNAm a götürülen yumurtalar ile bu ülkede yapılan üretim çalışmaları başarılı olmuş ve en kaliteli mikro artemia halen VŞİETNAM da üretilmektedir.

ARTEMİA’NIN KULLANIMI:

Artemia yumurtaları göllerden toplandıktan ve bir çok işlemden sonra kullanıma hazır şekilde soğuk hava depolarına konulurlar. Paketlenmiş artemiaların en uygun olarak +4°C olan soğuk hava depolarında stoklanmaları yararlı olur. Bu şekilde yumurtaların canlılıkları çok daha uzun süre korunmuş olur. Artemialar genel olarak piyasada l’er pound artemia olarak pazarlanan teneke kutularda pazarlanır. Bu kutular her ne kadar 1 pound C 453 gr.) olarak belirtilir ise de genel olarak net 425 gr artemia yumurtaları içerirler. Fazla miktarda yumurta kullananların bu küçük ambalajları kullanmaları genellikle uygun olmaz. Üretim firmalarına göre 5-7.5 kg. ve daha fazla miktarlarda artemia içeren paketlenmiş olarak da piyasaya sunulabilirler. Larva su ürünlerinin 20 pountluk olarak pazarladıklan kovalar net 9.07 kg artemia içermektedir.

Artemia kullanımı sırasında yapılan bir çok işlemler vardır. Bunlar sıra ile hidrasyon, gerektiğinde dekapsülasyon, çatlatma, hasat ve gerekirse zenginleştirme işlemleridir. Aşağıda bu işlemler açıklanmış bulunmaktadır.

HİDRASYON :
Artemia yumurtalarının kullanılma aşamasında bir çok çalışma yapılması gerekir. Bu çalışmalar ne kadar başarı ile tamamlanır ise faydalanma oranı da o kadar yüksek olacaktır.

Aşağı kısımlarda açıklanan dekapsülasyon ve çatlatma işleminden önce ilk yapılacak çalışma hidrasyon işlemidir. Dekapsülasyondan önce yumurtalar tatlı su ile yıkanır ve bir saat kadar tatlı su içerisinde bırakılır. Bu işleme hidrasyon denilir. Eğer kuru artemia suda dinlendirilmeden muameleye tabi tutulur ise kabuğun düzgün bir şekilde zayıflatılması sağlanamaz. Ve çıkış gücünde sorunlar meydana gelebilir.

Kuru yumurtalar oldukça fazla su emerler. Bir kaç saat içerisinde %140 hacminde su emerler. %60 oranında su almalarından sonra yumurta içerisinde hayati faaliyet başlar. Islatma süresinin tamamlanması kap içerisinde ve suyun üst kısmında bulunan yumurtaların kap kenarına yapışmamalarından anlaşılır.

DEKAPSÜLASYON:
Artemia yumurtalarında kabuğun yurnuşatılarak larvaların kolay çıkmasını sağlayan işleme dekapsülasyon denilmektedir.
Hemen başlangıçta belirtelimki çatlama oranı yüksek olan artemia yumurtalarında bazı yıllar dekapsülasyon yararlı olmakta bazı yıllarda ise buna gerek duyulmamakta hatta zararlı olabildiği gözlenmektedir. Bu nedenle kilolarca artemia kullanan kuluçkahaneler kullandıkları artemia kaynağına gore dekapsülasyon yapılıp yapılmaması konusunda küçük bir ön deneme yaparak karar vermelerinde yarar vardır. Ama çıkış gücü pek yüksek olmayan örneğin %75-80 dolayında olan yumurtalarda dekapsülasyon çıkış gücünün yükselmesine yardımcı olacaktır.

Bir çok yayında dekapsulasyon işleminin önerildiği gözlenmektedir. Bu konuda çok dikkatli olmak gerekir. Özellike yüksek çıkış gücü olan artemialarda dekapsulasyona gerek yoktur. Örneğin %90 çatlama gücü olan bir yumurtada bu işleme gerek yoktur. Bu şekilde belirtmekle beraber ütrünün durumunda göre karar vermek daha uygundur. Çünkü bu konuda ürünler arasında fark olabildiği izlenmektedir. Ülkemizde genel olarak çıkış gücü yüksek olan artemia kullanımı tercih edilmektedir. Fakat yüksek bir çıkış gücü beklemekle beraber arzu edilen sonuçlan 0/05-10 eksik bir sonuç alınıyor ise dekapsulasyon denenerek çıkış gücü arttırılmaya çalışılmalıdır.

Dekapsülasyon sadece çıkış gücünü arttırmak için uygulanmadığı iddaa edilir. Dekapsulasyon sırasında yumurtanın kabuğu incelir. Böylece larva fazla enerji harcamadan yumurtadan çıkma olanağı bulur. Böylece larvanın besin değerinin daha yüksek olması sağlanır.

Çıkış oranı düşük olan yumurtalarda dekapsülasyon yardımıyla çıkış oranında %10 dolayında bir artış sağlanabilmektedir
Dekapsülasyon için kullanılan iki yöntem vardır.

CHOLORINE yöntemi: Bu yöntemde %6’lık sodyum hidroklorit solusyonu kullanılır veya endüstriel corine olarak satılan ürünler (%11 sodyum klorin) solusyonu kullanılır. Küçük oranlarda dekapsülasyon için 300 ml %6’lık solusyona 15 gr. ıslatılmış artemia konulur. 3-5 dakika kadar yumurtalar turunculkahverengi bir renk alıncaya kadar tutulur. Solüsyondan çıkarılan yumurtalar hemen tatlı su veya deniz suyuyla yıkanır. 120 mikron göz açıklığı olan ele k içerisinde yıkanır. Yıkama klorin kokusu giderilinceye kadar takriben 5 dakika sürer. Bu işlemden sonra normal çatlatma işlemine girişilir.

KLORİN/SODYUM HİDROKSİT YÖNTEMİ:

Bu yöntemde deniz suyu kullanılır Bu amaçla %50’lik sodyum hidroksit (NaOH) ve endüstriyel %ll’lik hypochlorite solusyonu kullanılır. Bu iki madde birleştirilince ısı ortaya çıkar. Bu nedenle uygulamada dikkatli olmak gerekmektedir. Bu nedenle kullanılan maddelerin ve deniz suyunun soğuk olması gerekir. Böylece meydana gelecek ısı etkisi önlenmiş olur. 100 gr yumurtanın dekapsülasyonu için 15 ml %50’lik NaOH ve 550 ml %ll’lik klorin ve 800 ml soğutulmuş deniz suyu kullanılır. Bu karışım manyetik bir karıştırıcı ile karıştırılır ve sık sık havalandırılır. Bu karıştırma anında oldukça güçlü bir köpüklenme olur. Bu nedenle kullanılan kapların temiz olması gerekir. Böylece kabın taşması önlenir. İşlem 3-5 dakika kadar yumurtalar turuncu kahverengi bir renk alıncaya kadar devam eder. İşlemden hemen sonra 120 mikronluk elekte tatlı su veya deniz suyu ile süratle yıkanır ve normal çatlatma işlemine alınır.

Dekapsülasyondan işlemi durdurulduktan sonra %l’lik HCL ile yumurtaların bir dakika süre ile banyo edilmeleri yararlı olur. Bunun için %35’lik HCL solusyonundan 65 ml alınır ve 6,5 litre su ile karıştırılırsa istenen HCL solusyonu hazırlanmış olur. Böylece dekapsülasyon durdurulmuş olur. Bu amaçla zayıf olarak hazırlanacak sodyum tiyosülfat eriyiği de kullanılabilir.
ÇATLATMA
Artemianın açılması aşamasında aşağıdaki konularda dikkatli olmak gerekmektedir.

TANKLAR: Artemia yumurtalarının çatlatılacağı tanklar çatlatılacak yumurta miktarına göre değişiklik gösterecektir. Bu konuda konik tanklar en iyisidir.

SU: Daima çok temiz su kullanılması gerekir. Unutmamak gerekir ki artemia yumurtası pahalı bir üründür ve kullanımında çok dikkatli olunması gerekir.

Çatlatma tankına konulmadan önce artemiaların tatlı su ile yıkanması ve bir saat süreyle tatlı su içerisinde tutulmaları gerekir. Bu işleme hidrasyon işlemi denilir ve yukarıda açıklanmıştır.

Çatlatma için 1 lt su hacmi için 2,5 gr artemia Öneren yayınlar olmakla beraber özellikle fazla artemia çatlatan işletmelerde bir litrede 5 grama kadar artemia kullanılabilir. 1 litre su için konulacak artemia miktarının küçük çaptaki uygulamalar için 5 grilitre, büyük miktardaki uygulamalar için litrede 2 gr olarak konulması gerektiğini bildiren yayınlar da mevcuttur. Bazı yayınlarda bu miktar 2- ile 4 gr arasında verilmektedir.

HAVALANDIRMA: Oksijen düzeyinin iyi düzeyde olması çok önemlidir. Bol miktarda havalandrma uygulanmalıdır.

Bu uygulama ile artemiların çökmesi ve devamlı hareket halinde olmaları sağlanır. Aşırı havalandırma sırasında su üzerinde aşırı köpüklenme olmaması için toksik olmayan köpük gidericiden bir kaç damla ilave edilmesi yararlı olabilir. Bu amaçla silieone köpük giderici olarak kullanılabilir. Oksijen miktarının 3 mg/lt den daha az olmaması gerekmektedir. Oksijen miktarının en az 3 mg/lt en uygunu 5 mg/lt olması gerekmektedir.

pH: 8 ile 9 arasında olması önerilmektedir. Bu konuda fazla miktarda artemia kullananlar her parti için kullanılacak pH durumunu satın aldıkları firmaya sormalarında yarar vardır. Bu konu bilinmiyor ise en ideali 8.5 olarak ortam ayarlanmalıdır. pH yı arttırmak için muriatric asit kullanılabilir. Artemiaların açılması sırasında pH’ nın 8 den aşağı düşmesi durumunda biraz sod- yum bikarbonat ilave edilerek pH yükseltilebilir.

TUZLULUK: Optimal bir açılma için tuzlu- luğun %0 12 ile 30 arasında olmasının önemli bir sorun yaratmadığı bildirilmektedir. Bu amaçla %025-30 tuzluluk oranlarının yeterli olduğu belirtilebilir. Deniz suyu kullanılması en pratik ve en uygun yöntem olacaktır. Eğer tuz ile tuzlu su ortamı oluşturulacak ise işlenmerniş deniz tuzu kullanılmalıdır.

DEZENFEKSİYON: Bazı yayınlarda dezerı- feksiyon önerilmekle beraber anormal bir durum yok ise dezenfeksiyon yapılmaması daha yararlıdır. çünkü bu amaçla kullanılacak kimyasal maddelerin artemia yumurtalarının kabuklarına zarar verebileceği kaydedilmektedir. Yalnız kullanılacak tüm kapların çok temiz ve dezenfekte edilmesinde yarar vardır.

IŞIKLANDIRMA: 1700-2500 lüx arasında bir ışıklandırrna yapılması önerilir. Doğal aydınlatınada yeterli olabilir. Işıklandırmanın tankın etrafından ve üzerinden (her taraftan) yapılması gerekir. Bu, çat- lama oranının yüksek olmasına yardımcı olacaktır.

STOKLAMA: Artemia yumurtalarının saklanması mutlaka kuru bir ortamda yapılmalıdır. Zaten firmalardan gönderilen yumurtalar ışık almayan, rutubet içermeyen ve geçirmeyen kaplar içerisinde pazarlanır. Eğer bir kısmı kullanılan bir kova tekrar soğuk depoya konulacak ise kovanın çok sıkı şekilde kapatılması gerekir. Soğuk depolamanın 0-6 derece arasında olması önerilir. En ideali 4QC’dir

SıCAKLıK: En uygun su sıcaklığı 27-28QC’dir. Eğer 25QC daha aşağı olur ise çatlama oranı düşecektir. Su sıcaklığı 33QC çıkar ise yumurta içi gelişme durur ve çatlama olmaz. Özellikle Salt Lake orijinli artemia yumurtaları için su sıcaklığının yüksek olması gerekir ki en idealinin 28QC olduğu söylenebilir. San Fransicko orijinli yumurtalar için su sıcaklığının 22QC olabileceği bildirilmektedir.

ÇATLAMA SÜRESİ: uygun su koşulları sağlandığında yumurtaların çatlama süresi ortalama olarak 18-24 saattir. Kullanılan materyalin işleme durumu, gölden toplandıktan sonraki işleme süresi , stoklama koşulları etkili olabilir. Eğer arzu edilen oranda çatlama olmuyor ise bir süre daha beklemekte yarar vardır.
HASAT

%90 hp olan artemia yumurtalarında çatlama genel olarak 22-24 saat sürer. Bazen bu süre bir kaç saat artabilir. Çatlamadan sonra kabukların larvalardan süratla ayrılması yararlı olacaktır. Kabukların her hangi bir yem değeri olmadığı gibi ortamda kalmaları bakteri çoğalmasını hızlandırır. Artemia yumurtaları çatladıktan sonra hasat edileceği zaman önce havalandırma durdurulur. Sonra 10 dakika kadar beklenilir. Bu sürede çatlama sonrası boşta kalan kabuklar suyun üst kısmında toplanmış olacaklardır. Çatlamamış olanlar ise dip kısma çökecektir. Orta kısma verilen ışık yardımı ile serbest yüzen larvalar ise tankın ışık alan tarafında toplanacaktır. Larvaların yoğun olarak toplandıkları bu yerden sifon yardımı ile canlı larvaları diğer bir kapta plankton bezinden yapılmış eleğimsi yerde toplamak mümkündür. Çatlamamış ve dipte toplanan yumurtaları eğer mümkün ise yeni bir çalışma ile çatlamalarını sağlama yoluna gidilebilir. Veya çatlayanlar alındıktan sonra kalanların çatlaması için 10-12 saat daha beklenebilir.

Çatlama oranının uygun olup olmadığını anlamak için bir hesaplama yapılması yararlı olur. Bunu için 1 rrıl örnek pipet yardımı ile alınır ve sayım tablasında sayım yapılır. Elde edilen sonuç su hacmi ile çarpılınca yekun larva sayısı ve konulan artemia miktarına göre bir gramdaki larva sayısı bulunur. Böylece çatlatma işleminin sonuçlarının kullanılan materyale göre doğru olup olmadığı araştırılır.

ZENGİNLEŞTİRME

Zenginleştirme artemia larvalarının gıda bakımından daha iyi duruma getirilmesi için yapılan bir işlemdir. Artemia larvalarının boyları büyüdüğü için artemia ile beslemenin ileri dönemlerinde uygulanmalıdır. Veya larvalar 600 mikron boyda yemleri alalabildikleri dönemde uygulanması gerekmektedir. Zenginleştirmede kullanılan mataryeller genel olarak yağdan oluşmuştur ve %60-90 yağ içerirler. Bunun yanında bazı vitaminler ihtiva ederler. HUFA, EPA ve DHA bakımından zengindirler. Bu konuda piyasada bir çok firma tarafından üretilen ürünler pazarlanmaktadır. Fiyat bakımından da aralarında çok fark bulunmakta ise de “en pahalı olan en iyisidir” imajına aldanmamak gerekmektedir. Ürünün içeriklerini inceleyerek karşılaştırma da yarar vardir.

Çipura ve levrek yetiştiriciliğinde veya tüm deniz balıkları yetiştiriciliğinde kullanılacak artemia larvalarının zenginleştirme uygulamasını aşağıdaki şekilde özetleyebiliriz.
-Kullanılacak her türlü malzeme tanklar, borular, hava taşları vs öncelikte deterjan ve temiz su ile iyice yıkanmalıdır.
-Hiç bir deterjan kalmayacak şekilde bol temiz su ile durulanmalıdır.
-Sonra tüm malzemeler (hypocholoride) klorak ile (200mg aktive cholorine içermeli) dezenfekte edilmeli ve dezenfeksiyondan 1-2 saat sonra klorak kokusu kalmayacak şekilde bol su ile tüm malzemeler yıkanmalıdır.
-Bu işlemden sonra tank önceden 252C kadar ısıtılmış deniz suyu ile doldurulur.
-Tank içerisine konulacak yeterli miktarda hava taşı ile su orta düzeyde havalandırmaya başlanır. Oksijen düzeyinin 4 mg/lt’den daha az olmaması gerekmektedir.
-Tanktaki her litre suya 0.5 gr aktif cholorine ilave edilerek 1 saat süreyle dezenfekte edilir.
-Sonra 0.5 gr sodiumthisulphate her 100 litre su için ilave edilerek sudaki cholorine elimine edilir.
-Su sıcaklığı tekrar kontrol edilerek 25-30oe arasında olması sağlanır.
-Bu işlemden sonra da her litre de 300.000 dolayında artemia larvası olacak şekilde çatlatmadan alınan artemia larvaları tanka alınır. (En ideal olarak litrede 100.000-200.000 arası larva konulmasınıda öneren çalışmalarda mevcuttur.)
– Bu hazırlıktan sonra zenginleştirici maddenin suya ilavesi gerekmektedir. Bu amaçla her litre su için 300 mg zenginleştinci. (Bu konuda kullanılan zenginleştiricinin prospektüsüne bakarak 1 litreye konulacak miktar hakkında ki önerisi dikkate alınmalıdır) alınır. Bir miktar su ilave edilerek mixserde çok hızlı olarak 3-5 dakika kadar karıştırılır ve elde edilen karışım yavaş yavaş tanka ilave edilerek zenginleştirme işlemi tamamlanmış olur.
-Işıklandırma olarak normal ışık koşulları uygulanır.
Zenginleştirme süresi arzu edilen HUFA düzeyine ulaşıncaya kadar devam edilmesi önerilse de bu süre 12 ile 24 saat arasında değişebilir. Zenginleştirme soncunda başangıçta 450 mikron boyutunda olan artemia larvası 12 saat sonra yaklaşık 600 mikron, 24 saat sonra ise 800 mikran boya ulaşır. Bu iki aşamaya kısa süreli ve uzun süreli zenginleştirme olarak tanımlayabiliriz. Uzun süreli zenginleştirme uyugulanacak ise 12 saat sonra ikinci kez zenginleştirici ilave etmek gerekli olabilir. Bu konuda önemli olan her durumda, litrede 300 mg. dolayında zenginleştirici olmasının sağlanmasıdır.

Bu amaçla kullanılabilecek ve ülkemizde pazarlanan zenginleştiriciler arsında önemli bir pazar payı bulunan özellikle doğal algden üretilmiş bir ürün olarak gerek maliyet gerekse zenginleştirme açısından üstünlüğü kabul edilen povder halindeki ALGAMAC 3000 veya pul halinde olan ALGAMAC 3050 nin kullanım tarifesi aşağıdaki şekildedir.

Resim : Yumurtadan yeni çıkmış larvalar. Üstte yumurtadan çıkışta ilk safhalardan olan şemsiye durumu , altta yumurtadan yeni çıkmış bir artemia

ALGAMAC 3050 KULLANIM YÖNTEMİ
1- Kullanacağınız miktarı bir gün önceden soğuk depodan çıkarınız. Sıcaklık normal hava koşullarında olmalıdır.
2- Yeni çıkmış artemiaları temiz deniz suyuna alınız.
3- Litrede 200-300.000 adet e kadar stok olabilir.
4- Suyun oksijen miktarı 4-5 ppm dolayında olmalıdır.
5- Litrede 100.000 artemia için 0,2 gr algamac 3050 (3000)hesaplanır
6- I litre tatlı suda 30 gr olacak şekilde miksere konulur. Su normal oda sıcaklığında olmalıdır
7- Mikserde karıştırma 2 dakika kadar sürmelidir.
8- Böylece ürün 6-8 mikron parçalara ayrılmış olur.
9- Karıştırma sonucu oluşan köpük üstten atılır.
10-Karışım 50-80 mikronluk plankton bezi süzgeçten geçirilir
11-Artemialara verilir ve artemiaların yemlenmesi 8 saat sürmelidir.
12-Yemleme süresince kuvvetli havalandırma uygulanır. oksijen düzeyi dikkatle takip edilir. Oksijen miktarının 4-5 ppm den aşağı olmaması sağlanır. Likit oksijen bu konuda yardımcı olacaktır.
13. Artemia hasat edilir ve yem olarak kullanılır
14-NOT: Eğer Artemia larvalarında daha yüksek düzeyde DHA arzu ediyorsanız yine 100.000 larva için 0.2 gr ALGAMAC 3050 hesabı ile tekrar yemleyiniz ve 8 saat süre ikinci bir zenginleştirme den sonra balık larvalarını yemlemede kullanabilirsiniz
ÖRNEK:Yarım kg artemia yumurtası kullandığınızı kabul edelim.
%85 hp ise 500 grx280.000 ad/grx0,85 hp =119 milyon adet
Litrede 250.000 adet için yaklaşık 500 litrelik bir tankta zenginleştirme uygulanabilir
100.000 larvaya 0,2 gr verilecek ise
Yaklaşık 120 milyon larvaya 120 milyon/100.000=1200
1200x 0,2 gr = 240 gr 3050 kullanılacaktır
Mikserde 1 litre suda 30 gr karıştırılacağına göre
240/30= 8 litre su mikserde kullanılmalıdır. Mikserin su kapasitesi 2 litre ise bunu 4 defada yapacaksınız ve her defasında 2 litrede 60 gr 3050 eriteceksiniz.
Zenginleştirilmiş artemiaları toplamak için önce hava kesilir. Çok bol su ile yakanan larvalar üzerinde zenginleştirici kalmayacak şekilde yıkama yapılır. Bu yıkama iyi yapılmaz ise artemia larvaları ile balık larvası tankına verilecek yağ suyu kirletecektir. Bu konuda dikkatli olmak gerekir.

Zenginleştirme aşamasında fazla bir ölüm olursa sorun bir bakteri patlaması nedeniyle olabilir veya havalandırmada aksama vardır ve 02 miktarı 4mg/lt den aşağı düşmüştür. Dezenfeksiyon konularında gerekli dikkatin gösterilmediği düşünülebilir.

Zenginleştirilmiş artemia 5-10 derece sıcaklığı olan soğutulmuş ortamda stoklanabilir. Bu bekletme dönemirıde 2-6 milyon larva ad / litre stoklanabilir. 24 saat süre ile bu ortamda yaşama gücü %100 olabilir. Bu soğukta bekletme yolu ile larvalarda metabolizma yavaşlayacağından her hangi bir enerji dolayısı ile gıda kaybı olmayacaktır. Su 25°C’ye çıkınca hayati aktivite hemen başlayacaktır. Bu nedenle zenginleştirmeden sonra larvaların yemlemeye kadar soğutularak bekletilmesi yararlı olur.

Artemia Nasıl Yetiştirilir?

1. ARTEMİA YUMURTASI TEMİN ETME VE KÜLTÜR ORTAMINI HAZIRLAMA
Doğada tropik ve ılıman bölgelerde 80’in üzerinde doğal ve yapay tuz gölünde
yaşayan bir crustacea (kabuklu) türüdür. Ergin bireyleri %o 1 ile %o 235 tuzluluk ve 10-35
0C sıcaklık aralıklarında yaşayabilir. Böylesine geniş bir yaşam aralığına sahip olan bu
zooplankton su canlılarının üretilmesinde larva besleme aşamasında çok önemli bir yer
almıştır.
Artemia salina su canlılarının, özelliklede balıkların kültür çalışmalarında 1920’den bu
yana canlı yem olarak kullanılmaktadır. Artemia’nın yaşam devri boyunca dayanıklı
yumurtalar (Kistler) oluşturması balık balık kültüründe kullanılmasındaki en önemli özelliktir.
Dünya genelinde 4000 ton civarında kuru Artemia yumurtası (kisti) 0.4 mm.deki
Artemia salina nauplii üretiminde kullanılır. Olumsuz koşullarda neslin devamı amacıyla oluşturulan kist son derece güvenilir, uygun ve mükemmel bir canlı yem kaynağı oluşturur.
Bu kistler yıl boyunca aşırı tuzlu göllerin veya lagünlerin kıyılarından toplanabilir.
Toplanan kistler yıkanıp temizlenip kurutularak paketlenir ve tüm dünyaya dağıtılır.
Kistler deniz suyuna konulduğunda 24 saat içinde Artemia salina nauplii çıkar ve
kullanılabilir.

Daha önceki yıllarda sazan ve akvaryum balıklarının beslenmesinde kullanılan
Artemia son yıllarda deniz balıkları ve karides yetiştiriciliğinde de ikinci canlı yem olarak kullanılmaktadır.
En fazla üretildiği göllerden birisi ABD’deki “Büyük Tuz Gölü” (Great, Salt Lake) ve
San Franscisco Körfezi’dir. Bunu dışında Çin, İran gibi ülkelerde belli oranlarda üretim
yapabilmektedir.
Ülkemizde ise İzmir Çamaltı Tuzlasında az da olsa Artemia salina yumurtası elde
edilir. Bugün dünyada sadece Artemia’lar ile ilgili araştırma yapan enstitüler kurulmuştur.
Artemia’lar besin değeri ve kalitesi nedeniyle akvaryum balıkları, tatlısu balıkları ve
deniz balıkları üretiminin larva besleme ve büyütme aşamasında en yoğun olarak kullanılan canlı yemdir.
Bunun sebepleri aşağıdaki gibidir:
– Çeşitli büyüklüklerdeki çok sayıdaki balık türünün ağız açıklıklarına uygun canlı
yem olması ( 400 mikron civarında)
– Vücut örtüsünün, sindirim salgılarınca kolayca sindirilebilir olması
– Besin maddeleri ve özellikle de protein yönünden çok zengin olması
– Vitamin, yağ asitleri ve renk maddeleri (pigmentler) bakımından çok zengin
olmaları
Artemia’ların besin değerleri çeşitli zenginleştirici maddeler ile yükseltilebilir.
Aşağıda ortalama kuru ağırlığa göre Artemia salina nauplii ve ergin bireyindeki besin
değerleri verilmiştir.

 

artemia-shutterstock

1.1. Artemia’nın Biyolojisi
Ergin bir Artemia yaklaşık olarak 8-10 mm boyunda uzun bir vücut, iki tane saplı göz,
dokusal bir sindirim sistemi, duyusal antenler ve 11 çift toraks uzantısına sahiptir.
Erkekler karnının arka kısmında l çift üreme organına sahiptir. Dişi Artemia’ lar
karınlarının altında 11. uzantının hemen arkasında bulunan yumurta kesesi sayesinde kolayca ayırt edilebilir. Ayrıca karın içersinde ovaryumlar bulunur.

Normalde olgunlaşan yumurtalar yumurta kesesine dökülür, burada döllenir, kuluçka
evresini tamamlar ve nauplii olarak dişiyi terk eder. Ancak olağanüstü koşullarda (örneğin çok yüksek tuzluluk ve çok düşük oksijen seviyesi) embriyo sadece gastrula evresine kadar gelişir ve etrafı yumurta kesesi etrafında bulunan bir bez tarafından salgılanan kalın bir kabukla çevrilir.
Kist adı verilen dayanıklı yumurtalar, yumurta kesesini terk ederek suya geçerler.
Optimum şartlar altında Artemia birkaç ay yaşayabilir. 8 günde ergenlik evresine ulaşır ve her dört günde 300 kist ya da nauplii üretir.
Artemia dünyada 500 civarında doğal ve yapay gölde yaşayabilmektedir. Tropik,
suptropik ve ılıman iklim göllerindeki kıyısal ve iç sularda yaşamını sürdürebilir. Her ne
kadar tuzlu su karidesi olarak bilinirse ve yaşadığı sular genelde yüksek tuzluluğa sahipse de tüm yüksek tuzlu göllerde rastlanmayabilir.
Örneğin ülkemizdeki Tuz Gölünde fazla yaygın değildir. Yaşadığı suların sıcaklığı 6-
35°C arasında değişebilir. %o35’lere kadar ulaşan tuzluluklarda yaşayabilirler.Besin
partiküllerini filtre ederek beslenirler fakat seçici değildirler yani uygun büyüklükteki canlı cansız organik, inorganik materyalleri (bakteri,mikroalg,detritus) tüketebilir. Fakat birinci derecede tercih ettikleri gıda fitoplanktondur. Tüm hayatları boyunca planktonik
formdadırlar yani su hareketleri ile taşınırlar.

1.2. Artemianın Üreme Biyolojisi
Ergin Artemia bireyleri hem ovovivipar (Yumurtanın vücut içinde gelişmesi) olarak
suda yüzen naupliiler verir hemde ovipar (Yumurtanın dışarı bırakılması ve dışarıda
açılması) olarak embriyo gelişimi gastrula safhasında durmuş diapoz (Canlılığı devam eden yumurtanın uygun koşullarda tekrar açılması) halindeki kış yumurtaları verir.Doğal yaşam ortamında Artemia yılın belli evrelerinde dış kısmı sert kabukla çevrili yüzebilen kistler üretir. Bunlar rüzgar ve dalgaların etkisiyle kıyıya yakın kesimlerde toplanır.
Metabolik olarak durağan olan bu yumurtalar ortamdaki koşullarda önemli bir
değişme olmadığı taktirde veya kuru olarak muhafaza edildiğinde herhangi bir embriyonik gelişme olmaz.
Şayet bu kuru kistler deniz suyuna konulacak olursa kistler su alır, şişer ve tam küresel
bir form alır ve kabuk içerisinde embriyo gelişmeye başlar. Yaklaşık 20-24 saat sonra dış
kabuk bir yerinden çatlar ve embriyo görünür.

1.3. Artemia Yumurtasının Yapısı
Dişi bireylerin bıraktığı kış yumurtaları küreseldir yani suyunu kaybetmemiştir.
Olağanüstü koşullarda (Örneğin, çok yüksek tuzluluk ve çok düşük oksijen seviyesi)
embriyo sadece gastrula evresine kadar gelişir ve etrafı yumurta kesesi etrafında bulunan bir bez tarafından salgılanan kalın bir kabukla çevrilir.
Kist adı verilen dayanıklı yumurtalar yumurta kesesini terk ederek suya geçerler. Bu
yumurtalar yüksek tuzluluktaki sulara bırakıldığında su kaybeder ve büzüşürler. Su üzerinde yüzen bu kistler kahverengi kitleler halinde suyun durgun bölgelerinde birikirler.
Uygun yöntemlerle toplanan yumurtalar (Kistler) yıkanıp kurutularak tekrar kullanıma
hazır hale getirilebilir. Yıkama ve kurutma esnasında uygulanan yöntemler yumurtanın
açılma kalitesini belirler. Çünkü bu işlemler sırasında çok sayıda yumurta çatlayıp
ölmektedir.
Bu nedenle yumurtaların işlenmesinde en üst düzeyde titizlik gerekmektedir. Uygun
şartlarda yıkanan ve kurutulan yumurtaların ömrü havası alınmış ambalajlarda 15 yıla
ulaşabilir.

1.4. Artemia Üretim Yerinin Planlanması
Artemia üretim yeri planlanırken aşağıdaki unsurlar dikkate alınmalıdır:
– Üretim yeri mümkünse ayrı bir birim olarak belirlenmelidir.
– Artemia üretim yeri fitoplankton ünitesi ile balık larva ünitesine yakın bir
yerde seçilmelidir.
– Üretim yerindeki zemin, duvar, tezgah gibi yüzeyler, hijyen kurallarına göre
temizlenemesi kolay malzemelerden seçilmelidir
– Üretim sistemi yerden en az 80- 100 cm yukarıda bir tezgah üzerine
planlanmalıdır.
– Aydınlatma ve havalanma iyi olmalıdır.
– Ortam sıcaklığının sabit tutulabilmesi için gerekli tedbirler alınmalıdır.
– Elektrik kesintileri için tedbir alınmalıdır.
– Birimde mutlaka temiz su ve atık su tertibatı olmalıdır.
– Malzemelerin ve araç gereçlerin saklanacağı raflar bulunmalıdır.
– Yumurtaların saklanacağı kuru ve serin yerler (mümkünse buz dolabı)
düzenlenmelidir.

1.5. Artemia Üretiminde Kullanılan Araç Gereçler
1.5.1. Zuger Şişesi veya Silindirokonik Tanklar
Bunlar şefaf plastik veya fiberglas ve cam malzemeden yapılmalıdır. Şekilleri, gövde
kısmı silindirik alt kısmı ise konik (silinrokonik) olabildiği gibi tümü konik şekilli olanları da vardır.

Konik tarafın en altında su tahliyesine yarayan bir musluk bulunur. Zuger şişeleri
tezgâha geniş ağzı üste musluk tarafı aşağıya gelecek şekilde yerleştirilir.
Ebatları, litreye bir gram yumurta (200.000 adet Artemia yumurtası yaklaşık 1 g’dır)
gelecek şekilde hesaplama yapılarak beslenecek balık larvasının ihtiyacı olan nauplii
miktarına göre belirlenir.
Küçük akvaryum balıkları üretimhanelerinde bu amaçla birkaç litrelik kavanozlar, pet
şişeler ve kavanozlar kullanılabilir.
Resim 1.6: Zuger şişesi

1.5.2. Termostatlı Isıtıcı
Bunlar piyasadan kolaylıkla temin edilebilen ısıtıcılardır. Bu amaçla akvaryumlarda
kullanılan ısıtıcılar tercih edilebilir.
Ancak burada önemli olan konu ısıtıcının sıcaklık ayarının dolayısıylada
termostadının bulunmasıdır.
Böylece üretim kabındaki (Zuger şişesi) su sıcaklığı istenen düzeyde ve sabit
tutulabilir. Isıtıcının gücü yine ısıtılacak suyun hacmine göre belirlenir.

1.5.3. Havalandırma Pompası ve Hava Taşı
Artemia yumurtasının kuluçkalanmasında havalandırma çok önemlidir. Bu amaçla
üretim kapasitesine bağlı olarak hava motoru büyüklüğü belirlenir. Bunun içinde ortama dakikada 150 litre hava sağlayacak veya ortamdaki oksijen miktarını 2 mg/litrenin altına düşürmeyecek kapasitede motorlar seçilmelidir.
Üretim amatör ise bu amaçla basit yapılı akvaryum havalandırma motorları
kullanılabilir. Üretim kapasitesi arttıkça daha güçlü tribünlü hava motorları seçilmelidir.
Eğer üretimhanede merkezi havalandırma sitemi kurulmuşsa vanalarla yeteri kadar hava ortama alınır. Hava kuluçka kabına bir hava taşı ile tabandan verilmelidir. Havataşları havayı dağıtarak ortama vereceğinden böylece suyun oksijen bağlama kapasitesi de artmış olur.
1.5.4. Terazi
Günümüzde gerek kullanım kolaylığı gerekse hassasiyeti nedeniyle dijital terziler
kullanılır. Bu amaçla kullanılacak terzinin nemden ve sudan etkilenmeyen özellikte olanı seçilmelidir. Terazi kullanılacak Artemia yumurtasını tartmak amacıyla kullanılır.

1.5.5. Plankton Bezinden Yapılmış El Kepçesi
Bunlar 125 μm göz açıklığındaki özel dokunmuş bezlerden yapılan kepçelerdir. Açılan
yumurtalardan (kistlerden) çıkan naipluii’lerin süzülmesinde kullanılır.

1.6. Üretim Ortamının Parametreleri
Küçük miktarlardaki Artemia kistlerinin kuluçkalanması (inkübasyonu) oldukça basit
olup bir kaç tane parametrenin dikkate alınması yeterli olabilir.
Ancak daha fazla miktarlardaki kuluçkalama için özel koşulların ve yukarıda belirtilen
ekipmanların sağlanması gerekir.
Temel ortam koşulları ise şöyle sıralanabilir :
Havalandırma: Sürekli
Oksijen miktarı: 5mg/lt
Sıcaklık: 25-28 0C
Tuzluluk: 5-35 gr/lt
pH: 8- 8,5
Kist yoğunluğu: 2-5 gr/lt
Işık yoğunluğu: Su yüzeyinde 2000 lüx
2. İNKÜBASYON (KULUÇKALAMA) VE
HASAT

2.1. Artemia Yumurtasının İnkübasyonu (Kuluçkalanması)
2.1.1. Artemia Yumurtasının Kalitesi
Farklı coğrafik bölgelerde yaşayan Artemia farklı HAT özellikleri geliştirebilir.
(HAT benzer genetik özellikler gösteren aynı tür veya alt türe mensup canlılar
topluluğudur.). Bu özelliklerden besin içeriği çeşitli şekillerde değiştirilebilir. Ancak diğer özellikler için uygun hatların seçilmesi gerekir.
Son zamanlara kadar dünya genelinde pazarlanan kistlerin %90’dan fazlası ABD’nin
Büyük Tuz Gölünden sağlanmasına rağmen son zamanlarda bu gölde ortaya çıkan ekolojik sorunlar yüzünden üretim azalmış ve farklı kaynaklardan kist üretimi araştırılmaya başlanmıştır. Kistlerle ilgili aşağıdaki ölçütlerin göz önünde bulundurulması gerekir.
Büyüklük ve Enerji İçeriği: Kistlerin büyüklüğü doğrudan onun enerji içeriğini de
etkilemektedir. Yani büyük kistler daha fazla enerji içerir. Kist büyüklüğünde çap, hacim,
kuru ağırlık, nauplii boyu, nauplii kuru ağırlığı ve enerji içeriği şeklinde ifade edilebilir.

Çıkış Oranı: Birim ağırlık veya sayıdaki kistten yüzde olarak çıkış oranını ifade
eder. Çıkış oranını etkileyen faktörler arasında genetik yapı, hasat, temizleme, depolama ve kuluçka teknikleri yanında kisti üreten ergin bireylerin yaşadığı çevresel koşullarda etkin olabilir.
Naupliilerin Büyüme Oranları: Farklı orijinlerden gelen kistler aynı şartlarda inkube
(kuluçka) edilse bile elde edilen naupliilerin gelişme oranları arasında farklılık gözlenebilir.
Sıcaklık ve Tuzluluğa Uyum: Her iki faktörde yaşama ve büyüme oranı üzerinde
etkiye sahiptir. Hatların büyük çoğunluğu 20-25°C sıcaklıklara rahatlıkla uyum gösterebilir.
Bazı hatlar ise 30-34 0C’de gelişimini sürdürebilir.
Besin İçeriği: Kuru ağırlık, protein, lipid (yağ), kül, enerji, özellikle doymamış yağ
asitleri, aminoasitler, pigmentler, vitamin C ve mineraller besin içeriği içine alınabilir.

2.1.2.Kuluçkalama İşlemi
Yumurtaların (kistlerin) kuluçkalanmasından önce yapılacak olan ilk işlem ortamdaki
hastalık yapıcı mikroorganizmaların dezenfeksiyonudur (yok edilmesidir).
Çünkü kistler bakteri ve kontaminasyona (mantar bulaşmasına) maruz kalmış olabilir.
Bazı durumlarda kist son kullanıcıya ulaştırılmadan önce dezenfekte edilmiş olabilir.
Bu durumda dezenfeksiyona gerek yoktur. Aksi takdirde hipoklorit kullanılarak
dezenfeksiyon gerçekleştirilir. Bu amaçla 10 litrede 200 ppm’lik hipoklorit çözeltisi
hazırlanır. Litreye 50 gr kist boşaltılır ve 30 dakika tutulur ve 30 dakika sonunda güzelce
yıkanır.
Bundan sonraki basamakları şöyle sıralayabiliriz:
a) Hidrasyon
1 litreye 100 gr kist yoğunluğunda 25°C derecede havalandırma ile l saat suda
bekletme işlemidir.
b) Dekapsülasyon
Kisti çevreleyen kapsül (sert kabuk) naupliilerin çıkışından önce kistler kısa bir süre
hipoklorit solüsyonuna maruz bırakılarak tamamen yok edilebilir veya çatlatılabilir. Bu olaya
“Dekapsülasyon” denir. Dekapsülasyon aşağıdaki avantajları sağlar:
Nauplii kabuktan ayrılmak için enerji harcamaz veya uzun süre kabuğa asılı kalmaz.
Kabuğun naupliiden elle uzaklaştırılması ile ilgili işlemler kolaylaşır.

Dekapsülasyon aynı zamanda iyi bir dezenfeksiyon şeklidir. Dekapsüle edilmiş
kistlerden çıkan naupliiler zenginleştirmeye gerek duymadan direkt olarak balık larvalarına verilebilir.
Dekapsülasyon işlemi aşağıdaki şekilde gerçekleştirilebilir:
– 1 litreye 100 gr kist yoğunluğunda 25°C derecede havalandırma ile l saat suda
bekletilir
– Ardından kistler 125 μm’lik kepçelerle toplanır, durulanır ve hipoklorit
solüsyonuna transfer edilir. Hipoklorit solüsyonu hazırlanırken her l gr kist için
0.5 gr aktif hipoklorit kullanılır.
– Her bir gram kist için 14 ml deniz suyu ilave edilerek solüsyon hazırlanır.
Sıcaklık 15-2O 0C getirilir ve kistler bu solüsyonda 5-15 dakika bekletilir.
– Kistlerin rengi gri veya portakal rengine döndüğünde yine 125 μm’lik kepçeler
kullanılarak toplanırlar ve güzelce durulanırlar.
c) Dekapsüle Edilen Kistlerin Kullanımı
Dekapsüle edilen kistler larva beslemede sınırlı kullanıma sahiptir. Sadece kalkan,
yayın balığı, sazan, karides ve süs balıkları larvalarının beslenmesinde kullanılabilir.
d) Deaktirasyon
Dekapsüle edilen kistler dakikadan daha kısa bir süre % 0.1’lik NaS2O3 solüsyonuna
tabi tutularak hipoklorit kalıntıları deaktirasyona tabi tutulur. Dekapsüle edilen kistler ya doğrudan kuluçkaya tabi tutulur yada +4°C’den düşük sıcaklıklarda bir gün muhafaza
edilebilir.
e) Kuluçkalama (İnkübasyon)
Şeffaf silindirokonik kaplar (zuger şişeleri) hazırlanır. Kabın konik kısmından
havalandırılacak şekilde ve oksijen içeriği 5 mg/lt olacak şekilde havalandırma tertibatı
kurulur. Tankın alt kısmında hasat amacıyla vana yerleştirilir. Önceden ısıtılmış filtre edilmiş doğal deniz suyu veya 33-35 gr/lt tuzlu suyla tank doldurulur. Sıcaklık 25-28 °C’ye ayarlanır,
pH 8-8.5’e ayarlanır. Gerekirse sodyum bi karbonatla pH değeri ayarlanır. Floresan
ampullerle su yüzeyinden 2000 lüks aydınlık sağlanır, kistler dezenfekte edilir, tartılır,
yoğunluk 5 gr/It’yi geçmeyecek şekilde tanka transfer edilir. Bu koşullar 20-24 saat süreyle mümkün olduğunca sabit tutularak çıkış ve ardından hasat gerçekleştirilir.

f) Üretim uygulamaları
Artemia yumurtasının temininden sonra kullanım amacına bağlı olarak üretim
kapasitesi belirlenir. Bunun için günlük Artemia tüketimi dikkate alınmalıdır. Bu şekilde
üretim amacıyla kullanılacak zuger şişesi, tank veya havuzların büyüklüğü ve miktarı
belirlenir. Su ürünleri larva yetiştiriciliğinde Artemia’lar genelde “nauplii” ve birkaç günlük “metanauplii” formunda kullanılır.
Nauplii Üretimi: yumurtadan henüz çıkmış ve besin keseli nauplii bireylerinin yem
olarak kullanılmasında bunların herhangi bir şekilde beslenmesine gerek yoktur. Bu aşamada yumurtalar gerekli olan yumurta miktarı belirlenerek tartılır.
Yukarıda saydığımız aşamalardan geçirildikten sonra 1 litre suya 5 gram gelecek
biçimde kuluçkaya alınır. Kuluçka süresince havalandırma ve aydınlatma son derece
önemlidir.
Havalandırma ortalama olarak 160 litre/ dakika olarak ayarlanmalıdır. Bu şekilde
yumurtaların batarak dipte toplanıp bozulmaları söz konusu olacaktır.
Bu şekilde kuluçkalanan yumurtalardan yaklaşık 30-40 saat sonra naupliiler hasat
edilebilir.

Metanauplii üretimi: Günlük olarak hasadı yapılan naupliiler 27 0C sıcaklıkta taze
suyla doldurulmuş tanklara büyütülmek üzere alınırlar. Günde iki kez cansız ve canlı
yemlerle beslenirler. Metanaupliilerin beslenmesinde fitoplankton türleri, maya ve kompoze (Karma) yemler kullanılır. (Detaylı besleme yöntemleri aşağıda anlatılacaktır.)
g) Çıkış Kalitesi ve Değerlendirme: Dekapsülasyon işlemi yumurtadan çıkış oranının
yükselmesine, yumurtadan çıkışın ve nauplii hasadının kolay yapılmasını sağlar. Ancak
çok kaliteli kistlerde dekapsülasyona gerek bile olmayabilir. Devamlı Artemia üretimi
yapıldığında her gün düzenli olarak nauplii bireylerinin sayılması gerekmektedir. Bu
şekilde sayım yapılarak, yaşama yüzdesi ile yumurtadan çıkış oranı belirlenmiş olur.
Üretim kabı içinden yapılacak rasgele örnekleme ile 1 ml’lik bir pipet yardımıyla yapılır.
Örneklerin sayımı ya pipet içinde doğrudan çıplak gözle veya seyreltilerek bir kap içinde
yapılır. Hassas sayımlar için en az dört örnekleme olmak üzere seyreltme işleminden
sonra en az 10 defa sayım işlemi uygulanır.

2.2. Artemianın Larval Dönemleri
Yukarıda anlatılan kuluçkalama işleminden yaklaşık 20-24 saat sonra dış kabuk bir
yerinden çatlar ve embriyo gözükür. Embriyonun yarısının kabuk içersinde yarısının kabuk dışarısında olduğu bu evreye “Şemsiye Evresi” adı verilir.

Bir süre sonra yumurta zarı tamamen parçalanır ve serbest yüzen nauplii doğar. İlk
evre “instar I” olarak adlandırılır ve büyüklük 400-500 μm civarındadır. Renk kahverengi
portakal, göz kırmızıdır.
Başta göz dışında 3 çift uzantı bulunur.
*Birinci anten (Duyu)
*İkinci anten (hareket ve filtrasyonla beslenme)
*Mandibullar (Beslenme)
Bu evrede sindirim sistemi henüz gelişmediğinden dış beslenme süz konusu değildir. 8
saat sonra larva kabuk değiştirerek ’’instar II’’ evresine girer.
Bu evrede 50 mikrondan küçük mikroalgler, bakteriler ve detritus ‘la beslenebilir.
Larva büyüyüp farklılaşırken beşinci defa kabuk değiştirir ve tipik bir karides formunu
alır. Gözler simetrik konuma gelir. Özellikle onuncu instar evresinden sonra önemli
morfolojik ve fonsiyonel değişimler olur.
Örneğin, ikinci anten hareketteki fonksiyonunu kaybeder ve cinsel değişime uğrar.
Erkekte yakalayıcı kıskaç şeklini alırken dişide duyusal şeklini alır.
Vücut örtüsünün bölümleri iyice farklılaşır. Nauplii evresinden sonraki evreye
metanauplii evresi denir. Son evre ise erginlik evresidir.
2.3. Artemia Larvalarının Besin Ihtiyaçları
Nauplii döneminde tüketilecek Artemia larvaları beslemeye tabi tutulmazlar. Ancak
larvalar metanauplii döneminde tüketilecekse fitoplankton, maya ve karma yemler kullanılır.
Bu amaçla kullanılacak fitoplankton türlerinin başlıcaları Tetraselmis sp., Chlorella
sp., Isocrysis sp., gibidir.
Metanaupliilerin bulunduğu ortamda fitoplankton hücre yoğunlğu 30-80 adet/mililitre
olması gerekir.
(zenginleştirici olarak) Kompoze (karma) yem olarak AO9 denilen karışım önerilir.
Bu karışımın içeriği şöyledir:
Bira mayası % 87,4
Karaciğer yağı %4
Vitamin karışımı %3,6
Methionin %1
Kolin %4.0
2.4. Artemia Hasat Yöntemleri
Artemia hasat yöntemi aşağıdaki yol izlenerek yapılır:
*Tanktaki havalandırma durdurulur.
* Artemia larvalarının yapısal ve fizyolojik olarak incelemeleri yapılır.
* Kabın taban kısmına aydınlatma yapılarak ışığa duyarlı naupliilerin tahliye
musluğu tarafında yoğunlaşması sağlanır.
* Ardından musluk açılarak kaptaki su 125 μ göz açıklığındaki filtreden (Plankton
bezi ) geçirilir.
* Açılmayan yumurtalar tabana, yumurta kabuklarıda yüzeye birikeceği için bu
işlem sırasında musluktan ilk çıkan su ile yüzeydeki su filtreden geçirilmemeli
boşa akıtılmalıdır. Böylece naupliilerin içine kabuk ve yumurta karışması
engellenmiş olur.
* Bu şekilde toplanan naupliiler havalandırılan kaplarda litreye 8 milyar birey
gelecek şekilde saklanmalıdır.
* Sayım işlemi ve birim hacimdeki birey sayısı belirlendikten sonra dağıtım
yapılır.
* Bekleme en fazla 1 saat yapılabilir.

Balık Yemi Yapımı

Balıklarınız için evinizde yapabileceğiniz bir yem tarifi.
Tarifteki bazı malzemeleri çıkartabilir ya da hepsini bir yemde birleştirebilirsiniz. Besleyici, büyütücü bir yemdir. Hiç bir kuru yem aşağıdaki tarifin yerini tutmaz.
Malzemeler
*500 gr dana yüreği ; Semtinizde ki kasaplarda bulamayabilirsiniz, ciğercilere sormanız da fayda var.
Maliyeti ; 500 gr aşağı yukarı 2.5 Ytl
*150-200 gr karides ; Marketlerden kerevitaş v.b. markaların ayıklanarak, dondurulmuş ürünlerini tercih edebileceğiniz gibi balıkçılardan taze olarak alıp kendiniz ayıklayabilirsiniz.
Taze almanız daha ucuza gelir (150-200 gram Maliyet ; yaklaşık 2-3 ytl)
Tarifimizde 150-200 gram kadar kullanacağız fakat dondurulmuş alırsanız 450 gr civarı paketlerle alabilirsiniz, daha sonra kullanmak için saklayabilirsiniz; Maliyeti ; Yaklaşık 13 Ytl’dir.

(Sadece yaz aylarında taze karides bulamazsınız onun dışında balıkçılardan taze karides temin edip ayıklamanız daha ucuz ve sağlıklı olur, ayıklaması kolaydır sorarsanız izah ederler.)

*150-200 gr Balık eti ; Alabalık fleto, somon balığı eti veya kalamar da olabilir. Ben bugüne kadar alabalık fleto ve somon balığı kullandım.
Maliyeti ; 1 adet alabalık, 2.5 Ytl – 1 dilim somon, 3-4 ytl
*4-5 adet kapsül veya 1 tatlı kaşığı Spirulina yosunu ; Aktarlardan değişik markaların kapsül ya da hap formunda ürünlerini temin edebilirsiniz. Yemimizde 6-8 kapsül kadar kullanacağız fazlasını saklayabilirsiniz veya kendiniz tüketebilirsiniz. Spirulinanın faydaları için Linkleri Üyelerimiz Görebilir. UslanmaM Üyeliği İçin Tıklayın.
Maliyeti ; Değişkendir, 100’lük kapsül kutu = 20 Ytl civarı.

HPS-POWDER-ONLY-PHOTO-2-1024x574

* Supradyn veya megadyn, Bemiks 2ml ampül ; Eczanelerden temin edebileceğiniz vitaminlerdir.
2 adet supradyn veya megadyn tableti toz haline getirerek kullanabileceğiniz gibi 2 adet Bemiks ampulü kırarak yeme karıştırabilirsiniz.
Bemiks ampulün ışıkla etkisi azaltığından farklı bir uygulama ile kullanılabilir.
Şöyle ki; Bir çay tabağına 1 ampul bemiks’in yarısı dökülür. Üzerine tetrabits veya muadili yemler çok cıvık ya da katı olmayacak oranda eklenir. Karışım balıklara verildikten sonra, kalanı karanlık bir dolapta muhafaza edilerek diğer öğünlerde bitirilir.
Ayda bir kez bu şekilde yemleme yapılır.
Maliyeti ; Bemiks, 3.41 Ytl
* Sarımsak ; 12 diş orta boy sarımsak.
* 4-5 Yaprak ıspanak, 1 adet havuç, 100 gram bezelye.
* Soya unu ; Marketlerde, fırınlarda bulabilirsiniz. 1 kg yem için türe bağlı 2 veya 3 çorba kaşığı eklenebilir.
* Jelatin ; Dağılmaması için bitkisel jelatin kullanabilirsiniz fakat önemli değil kullanmasanızda olur. Pasta börek imalatı yapan yerlerden, büyük marketlerden temin edilebilir. Bitkisel jelatin adıyla isteyiniz.
Hazırlanışı ;
* Dana yüreği sinir ve yağlarından ayrılarak kuşbaşı kesilir.
* Karidesler hazır alındıysa buzları çözdürülür, taze alındıysa ayıklanır.
* Balık artıklarından, derisinden, kılçıklarından ayrılır.
* Hazırlanan dana yüreği, karidesler ve balık eti rondoya alınır.
* Rondo’ya spirulina’lar eklenir. (Kapsüllerinden dökülerek)
* Supradyn veya megadyn havanda toz haline getirildikten sonra karışıma eklenir.
* Sarımsak rendelendikten sonra karışıma eklenir.
* Ispanak, havuç ve bezelyeler eklenir.
* Soya unu eklenir.
* Jelatin ne şekilde dahil ediliyor bilgim yok, aydınlatan olursa iyi olur
* Bu karışım rondoda çekildikten sonra kilitli buzdolabı poşetlerine doldurulur ve dondurulur. Bu şekilde malzemeler ölçüsünde ince tabakalar elde edilmiş olur.
* Tabakalarımız donduktan sonra balıklara vermek üzere hazır olması için kesilerek bir kaba alınır ve buzdolabında muhafaza edilir.
* Yemleme zamanı buzluktan alınarak ihtiyaç kadar yemleme yapılır, buzluğa geri kaldırılır.
Eğer malawi, tang., astronot v.b. obur balıklarınız varsa buzlu halde akvaryuma atmak yerine bir müddet buzunun çözünmesini bekleyiniz. Discus gibi yavaş yemlenen balıklara buzlu halde atabilirsiniz.

 

3364317_f520

Notlar ; Yazının başında belirtildiği gibi imkanınız nispetinde malzeme kullanmakta özgürsünüz.
Sadece yürek, balık eti ve sarımsağı kullanarak hazırlayabileceğiniz gibi tümünü ya da ihtiyacınıza göre belirleyeceğiniz malzemeleri kullanarak da hazırlayabilirsiniz.
Farklı yemlerle yemlemenin önemine binaen 3 farklı(Oranlar ve malzemeler değişik olarak) yem hazırlamanız, bu yemleri günlere bölerek balıklarınızı beslemeniz daha iyi sonuçlar verecektir. Bu yemin yanı sıra ara öğün olarak balıklarınıza kuru yemler vermeye devam ediniz.
Kilit malzemeler ; Sarımsak, vitaminler, mümkünse spirulina’dır diyebiliriz.